Những lời tâm tình cuối cùng của TS Alan Phan

Thưa tiến sĩ , nếu một người trẻ muốn khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng, thì những yếu tố nào để giúp họ khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng.

  • Những nhân tố để giúp một người trẻ khởi nghiệp thành công nó gồm nhiều phần, tôi cho là có hai phần chính. Một là nội tại, tức là nội lực của bản thân, hai là ngoại tại, tức những tác động từ bên ngoài.  Nội tại tức là khả năng, kĩ năng của bản thân về ngành nghề và quan trọng hơn hết là đam mê, cái ý thích của mình để đi vào hướng đó. Nếu có đam mê và kĩ năng thì đó là điều nội tại rất quan trọng. Dù dĩ nhiên còn những điều khác, phải biết tạo ra những hoàn cảnh, phải biết ứng phó, điều chỉnh, phải có một sự suy xét phán đoán, biết cách xây dựng một công ty từ zero lên tới cả tỉ USA. Đó là khả năng nằm trong tầm kiểm soát của mình. Những vấn đề ngoại vi là những vấn đề không thể biết được, khó tránh. Vấn đề may mắn cũng là một yếu tố quan trọng. Cái thứ hai là những sự thay đổi trên thị trường, vì những ý thích của con người lúc thế này, lúc thế nọ mình phải nắm bắt, những thay đổi bất ngờ, lĩnh vực công nghệ, thị trường tài chính, nhiều vấn đề phức tạp hơn, ngay cả vấn đề phí tổn nhân viên, môi trường cũng là cả một vấn đề. Tất cả những yếu tố trên phải có, để đảm bảo doanh nghiệp của mình bắt đầu có cơ hội thành công hơn, nhưng không bao giờ là hoàn toàn chắc chắn, còn nhiều nhiều yếu tố không nói hết được, nhưng những thứ trên đây là yếu tố chính.

Thưa tiến sĩ, đối với một người trẻ, thứ khó khăn, đau đầu nhất khi nghĩ đến việc kinh doanh.

  • Tôi đã gặp rất nhiều người trẻ, và gặp chung ở họ một khó khăn là không biết mình muốn gì, đam mê cái gì, cái đó là cái khó phải hiểu rõ mục tiêu bản thân muốn hướng tới. Đôi khi có một số người khá nghiêm túc, họ bảo phải tìm kiếm đúng thứ đó, phải có cơ hội thành công tốt đẹp rồi họ mới bước đi. Thực tình mà nói, cứ 100 người thì khoảng gần 10 người là có những thứ đó thôi, còn những cái còn lại có nhiều người quá cầu toàn và nghiêm túc, thành ra vấn đề đôi khi không cần thiết phải chắc chắn như vậy. Một yếu tố rất quan trọng, thất bại là cơ hội để mình học hỏi và cải thiện, khó ai có thể làm một chuyện, vừa làm đã thành công. Mọi việc đều phải đi qua một quy trình, ngoài những thử thách và khó khăn hằng ngày mình phải đối diện, có một thử thách rất lớn là thất bại. Thất bại dạy mình nhiều thứ, nó quan trọng hơn cả thành công, thành công chỉ cho mình sự hưởng thụ, chứ không dạy mình được gì nhưng thất bại, khi mình ngồi suy ngẫm lại có thể rút ra được nhiều bài học, biết về ưu nhược điểm của bản thân để mà sửa chữa và phát huy. Dĩ nhiên quan trọng nhất là yếu tố kiên nhẫn, bởi vì trong tất cả các quy trình , tất cả hành trình đều khó khăn, không có kiên nhẫn, không có đam mê thì sẽ sớm bỏ cuộc.

Ngoài đam mê và kiên trì, thì một trong những vấn đề của những doanh nghiệp mới là vốn thì làm thế nào để một người chưa có gì huy động vốn, hoặc một công ty nhỏ đang thiếu vốn và huy động vốn.

  • Thực tình thì trên lĩnh vực tài chính, dòng tiền rất mạnh, không bao giờ có sự thiếu vốn, nếu có thiếu thì đó là thiếu ý tưởng, thiếu sự thuyết phục đối với nhà đầu tư. Vậy nhà đầu tư muốn gì, họ muốn doanh nghiệp của họ cho vốn vào sẽ thành công và đem lại cho họ lợi nhuận gấp đôi gấp ba, trong khi họ chưa thấy có sự tin tưởng là người này có thể làm được, họ chưa bị thuyết phục được thì đó là lí do tại sao vay vốn thất bại. Tại sao thất bại, có rất nhiều yếu tố, có thể là họ thiếu kinh nghiệm, không biết xây dựng một mạng lưới, tầm nhìn để thuyết phục nhà đầu tư. Họ không có đủ người tài xung quanh họ, ý tưởng kinh doanh bình thường, không đặc thù. Trong thị trường lớn như Mỹ, ý tưởng phải làm sao đứng ra ngoài những ý tưởng chung quanh. Hoặc những ý tưởng đặc thù nhưng không có tiềm năng khai triển trên diện rộng, không có tương lai. Thành ra cái vấn đề chính ban đầu của nhà kinh doanh là vấn đề thuyết phục nhà đầu tư. Tôi không quan tâm đến vấn đề doanh nghiệp đó là từ zero, nhỏ hay lớn, bất cứ doanh nghiệp nào khi làm ăn thì phải có một dự án khả thi và chứng minh cho mọi người biết khả năng phát triển của dự án. Mỗi một thị trường điều có đòi hỏi riêng, mỗi một phân khúc đều khác nhau thành ra vấn đề chính là khi huy động vốn phải biết rõ thị trường, để tìm khách hàng, khách hàng ở đây là những nhà đầu tư. Muốn tìm nhà đầu tư thì phải thỏa mãn nhu cầu của họ và chứng minh có khả năng để thỏa mãn nhu cầu đó.

Những thử thách nào để doanh nghiệp từ thị trường Việt Nam chuyển sang thị trường Mỹ ?

  • Từ cái bé đi vào cái lớn, có lẽ quy trình mở rộng giống nhau, nhưng khác biệt ở tầm nhìn. Khác biệt là mình phải có ý tưởng xây dựng một doanh nghiệp lớn, sở dĩ doanh nghiệp Việt nhỏ vì họ vẫn lay hoay, không dám phát triển trong thị trường nhỏ ở Việt Nam so với thế giới. Khi có tầm nhìn lớn thì rủi ro vẫn vô cùng lớn.

Thị trường Nail ở Mỹ đối với người Việt trong 20 năm kế tiếp?

  • Tôi nghĩ với ngành nào cũng vậy, trong tương lai sẽ có những công nghệ rất sáng tạo và đột phá. Cho nên phải luôn suy nghĩ, nắm bắt, đi tiên phong, nắm bắt những cơ hội mới do công nghệ mang lại.

Yếu tố may mắn và rủi ro của con người trong kinh doanh?

  • Tôi cho là có yếu tố may mắn , tôi đã từng thành công vì may mắn và thất bại vì rủi ro. May mắn là một yếu tố quan trọng. Nhưng những yếu tố đó không định lượng được. Người Mỹ có một câu rất hay ” Càng làm việc, càng cố gắng thì sẽ càng may mắn”. Đối với tôi, cứ làm theo khả năng của mình, đem hết sức ra làm và bình tâm.

Sự khác biệt giữa giới trẻ Việt Nam và Mỹ ?

  • Thứ nhất là môi trường, cơ chế để điều hành trong môi trường đó. Chẳng hạn chính phủ Việt Nam là chính phủ pháp định, bên này làm việc gì cũng luật còn bên Mỹ mục tiêu là làm cách nào để lách luật kiếm tiền, thành ra tư duy và văn hóa khác nhau nhiều. Nên tất cả các người làm ăn ở hai nước đều có cách hành xử và văn hóa khác nhau. Thì cái đó gọi là sinh sôi nảy nở từ bao đời, không thay đổi một sớm một chiều được. Ngoài những điểm đó thì họ đều có điểm chung là khao khát thành công, họ rất muốn ra cạnh tranh với cộng đồng thế giới, và muốn chứng tỏ mình có đủ khả năng để vượt qua những điều đó. Giới trẻ Việt Nam hơi thiệt thòi, họ sinh ra trong môi trường có thể nói là thiếu thốn đủ mọi thứ, từ pháp luật cho tới tiện nghi vật chất, cho tới sự ủng hộ cần thiết của gia đình, bạn bè, chính phủ hay là thị trường. Họ biết rất ít, vì sau mấy chục năm Việt Nam đóng cửa, họ như bị cho vào cái hộp, giới trẻ ở bên ngoài này thì đường rộng mở hơn. Vẫn còn nhiều vấn đề, khi họ qua đây thì hầu hết là người tị nạn, vẫn còn những khó khăn đầu tiên. Tôi nghĩ giới trẻ ở nước ngoài hội nhập dễ dàng hơn, như tôi nói, trong 10 đến 15 năm nữa giới trẻ Việt Nam sẽ tạo một dấu ấn rất tốt trên thế giới.

Lời khuyên đối với sinh viên Việt Nam đang đi học, có nên học tiếp rồi mới theo đam mê hay bỏ học theo đuổi đam mê?

  • Bằng cấp chỉ thực chất là một phương thức, một cách để tìm kiếm kiến thức, nếu nó dạy cho mình điều đó thì đó là điều quan trọng. Còn cái bằng đối với tôi thì không nghĩa lí gì, có học vị gì hay tất cả mọi thứ nó chỉ là cái danh hão. Vấn đề chính là kiến thức thực sự của mình. Trường học dạy cho mình một cách rất có hệ thống để đi thu nhặt tích tụ, kiến thức để giúp ích thì đó là quan trọng trong nền giáo dục, còn bằng cấp không quan trọng. Nếu một người nào đó nghĩ là mình sẵng sàng, có kiến thức, có sự đam mê thì họ cứ việc làm. Với những người chưa biết gì đang còn lúng túng đi tìm con đường cho mình thì một thời gian trong trường đại học có thể sẽ giúp ích được để biết thật sự có đam mê nó không. Trước nhất là phải kiếm niềm đam mê trước nhất rồi sau đó mới nghĩ đến yếu tố khác trước khi khởi nghiệp.

Những bài học nào của người Do thái mà người Việt Nam có thể học hỏi được?

  • Những người Do Thái cực kì thông minh và bén nhạy trong làm ăn, khoa học. Họ có một mạng lưới hỗ trợ rất hữu hiệu, những người do thái rất tự tôn dân tộc, thường dơ tay sẵng sàng giúp đỡ nhau. Gia đình của họ cũng rất bền chặt, đó là những nét đặc trưng đem người Do Thái đem họ đến thành công ở rất nhiều lĩnh vực.

Nhận định của tiến sĩ về phong trào học Do Thái trong nước, họ viết , dịch thuật những bài học về kinh doanh của Người Do Thái, vậy ông nghĩ người Việt Nam có thể áp dụng được những kiến thức của người Do Thái qua sách vở hay không?

  • Rất nhiều cuốn sách về người Do Thái, đó là điều tốt. Nhìn lại người Việt Nam, họ khó làm việc với nhau, truyền thống mấy chục năm sống dưới chế độ cộng sản thì tư duy của phần lớn dân chúng còn rất xa xôi với thực tại trên thế giới, nói là một chuyện, làm lại là một chuyện khác. Tôi đã từng nói với một vài quan chức khá quan trọng trong thành phố Sài Gòn. Họ hỏi tôi rằng, vấn đề du lịch ở Việt Nam điều gì là cấp thiết nhất bây giờ, tôi bảo rằng các ông cứ dẹp vỉa hè cho sạch sẽ để người ta có đường đi thế mà gần 40 năm họ cũng chả làm được. Kiến thức, ý kiến là một chuyện, làm lại là một chuyện khác.

 

Những lời nhắn nhủ của TS với các nhà doanh nghiệp, sinh viên trong nước và hải ngoại đang tìm kiếm một hướng đi cho tương lai?

  • Đối với tôi rất đơn giản, nếu mà có đam mê thì cứ vượt lên đường, một khi lên đường phải biết là có khó khăn trở ngại, lúc đó phải bền chí, kiên nhẫn và can đảm để vượt qua. Nhưng cũng không phải là ai cũng phải khởi nghiệp, có những người  có những công việc rất tốt trong những lĩnh vực họ thích và sống rất hạnh phúc. Kinh doanh là một chuyện vấn đề chính là mình có tìm được hạnh phúc, sự thanh bình trong con người của mình hay không, đó là điều quan trọng nhất.

Điều làm TS Alan Phan mãn nguyện nhất trong suốt 45 năm kinh doanh.

  • Tôi cũng mang nhiều thất vọng, nhiều khó khăn, bực tức, thất bại và những điều hối tiếc. Nhưng điều làm tôi thoải mãn nhất cho đến giờ phút này là bảy mươi tuổi, mỗi sáng tôi thức dậy người vẫn mạnh khỏe và nhìn vào tấm gương, không có gì để hổ thẹn, mình sống như điều mình nói, không làm điều gì bậy bạ và đối với tôi điều đó là hạnh phúc lắm rồi, chỉ có thế thôi. ..
45

No Responses

Write a response